Στοιχεία Τεκμηρίου
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ
ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ
ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ
ΤΟΜΕΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Θ. ΠΕΤΣΙΟΣ
ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ
ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

Κωδικὸς Ἐγγραφῆς:
25942
Γλῶσσα:
Γαλλικὴ
Φυσικὰ Πρόσωπα:
Συγγραφέας: Joly, Henri
Βιβλιογραφία: Δημόκριτος
Τίτλος:
Sur quelques significations “ontologiques” et “épistémologiques” de l' εἴδωλον démocritéen
Χαρακτηρισμὸς Τεκμηρίου:
Εἰσήγηση σὲ Συνέδριο
Ἔτος Ἔκδοσης:
1984
Συνέδριο:
Πρακτικὰ Α΄ Διεθνοῦς Συνεδρίου γιὰ τὸν Δημόκριτο
Στοιχεῖα Συνεδρίου:
Α΄ Διεθνὲς Συνέδριο γιὰ τὸν Δημόκριτο
Τόπος Διεξαγωγῆς:
Ξάνθη
Ἔτος Ἔκδοσης:
1984
Ἀριθμὸς Σελίδων:
σσ. 247-265
Περίληψη-Σχόλια:

Μερικὲς ὀντολογικὲς καὶ ἐπιστημολογικὲς σημασίες τοῦ δημοκρίτειου εἰδώλου

ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ γιὰ τὸν Δημόκριτο καὶ τὸ σχετικὸ μὲ τὸ δημοκρίτειο εἴδωλο θέμα μου, μᾶς προσκαλοῦν σὲ ἕναν τριπλὸ ἐντοπισμό, γεωγραφικό, ἱστορικὸ καὶ φιλοσοφικό. Βρισκόμαστε λοιπὸν στὰ Ἄβδηρα, κοντὰ σὲ ἕναν ἀπὸ τοὺς προσωκρατικοὺς καὶ πολὺ μακριὰ ἀπὸ τὸν πλατωνικὸ ἰδεαλισμό. Πρέπει νὰ σκεφθοῦμε ὅτι ὑπῆρξε μιὰ θρακικὴ «φιλοσοφία», καὶ ὅτι ὁ Δημόκριτος, χωρὶς ἀμφιβολία, δὲν εἶναι ὁ προσωκρατικὸς ποὺ λέγουν. Σκεφτόταν τελείως διαφορετικὰ ἀπὸ τὸν Σωκράτη - ἀκριβῶς στὰ χρόνια τοῦ τελευταίου - καὶ ὁ ὑλισμὸς τελικὰ δὲν εἶναι ὁ χαρακτηρισμὸς ποὺ ταιριάζει πιὸ πολὺ στὴν φιλοσοφία του, ἤ, πιὸ καλά, στὴν σοφία του.

ΑΡΧΙΚΑ ΠΑΡΑΤΗΡΟΥΜΕ ὅτι τὸ εἴδωλον κατέχει βαρύνουσα θέση στὴ διδασκαλία του, ὅπως ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν συχνότητα ποὺ συναντᾶται στὸ δημοκρίτειο corpus. Σημειώνεται ἐπίσης ὅτι ὁ ἀποσπασματικὸς χαρακτήρας μιᾶς θεωρίας, ποὺ δὲν μᾶς ἄφησε οὔτε τὰ κείμενά της, οὔτε τὸ σύστημά της, καθιστᾶ δύσκολη τὴν ἀνάλυση. Ἡ ἀποκρυπτογράφηση τῆς πολυσημίας τοῦ εἰδώλου - finction, fantôme, simulacre -, ὅπως καὶ ἡ πολυφωνία τῶν ἑρμηνειῶν - φασματική, αἰσθητική, κινητικὴ - θὰ καθορίσουν ἕναν τρόπο προσέγγισης.

ΠΡΟΠΑΝΤΟΣ ΘΑ μελετηθεῖ ἡ φυσικὴ λειτουργία τοῦ εἰδώλου στὴ διάρθρωση τῆς δημοκρίτειας «ὀντολογίας» καὶ «ἐπιστημολογίας». Ἡ σημασιολογικὴ καὶ ἐννοιολογικὴ ἀνάλυση τῶν “états” ἢ “figures” τοῦ εἰδώλου - “effluve”, “effigie”, “reflet” - θὰ ἀποκαλύψει ὅτι ὁ Δημόκριτος εἶχε μία θεωρία μορφῶν σὲ κίνηση, πρόπλασμα καὶ ἀπεικόνιση, τῶν ὁποίων φορεῖς εἶναι τὰ εἴδωλα. Ἐπίσης θὰ διασαφηθεῖ ἡ λειτουργία τοῦ εἰδώλου, μὲ σημεῖο ἐκκίνησης τὴν λειτουργία του, ποὺ σημαίνει «διατήρηση τῶν σχημάτων», δηλαδὴ διατήρηση τῶν φαινομένων.

ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ γνωστοὺς ἀρχαϊσμούς - fantômatiques - καὶ παρὰ τὶς «φαντασίες» ἢ τὶς «ἐπικρινόμενες» ἀσυναρτησίες σχετικὰ μὲ τὴν «ἀποτύπωση» στὸ μάτι καὶ στὸν καθρέφτη π.χ. - μὲ προεπιστημονικὲς προσεγγίσεις - ἢ «νέα σήμανση» ἀπὸ τὸν Δημόκριτο τοῦ παλαιοῦ ἑλληνικοῦ εἰδώλου συμβάλλει στὴ συγκρότηση ἂν ὄχι μιᾶς θεωρίας τῆς ἐπιστήμης, τουλάχιστον τοῦ πρώτου «σοφοῦ» διαλόγου περὶ φύσεως.

Ο ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ μπορεῖ λοιπὸν νὰ χαρακτηρισθεῖ φυσιολόγος καὶ «σοφολόγος».

Φιλοσοφικὴ Θεματική:
Ὀντολογία [: Ontology]
Ἀρχαία Ἑλληνικὴ Φιλοσοφία [: Ancient Greek Philosophy]
Φιλοσοφία τῆς Ἐπιστήμης - Ἐπιστημολογία [: Philosophy of Science – Epistemology]
Χρονολογικὴ Κατάταξη:
1
20ος αἰώνας 1950 - 1999
Ταξιθετικὸ Σύμβολο:
ΞΕΝΟΙ ΣΥΓΓΡ J 01-4395